Ration Card Cash Transfer DBT PDS India: భారతదేశంలో పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్ (PDS) ద్వారా కోట్లాది మంది పేదలకు బియ్యం, గోధుమలు వంటి ఆహార ధాన్యాలు చౌక ధరలకు అందుతున్నాయి. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆహార భద్రతా కార్యక్రమాల్లో ఒకటి. ప్రతి నెల 80 కోట్లకు పైగా మందికి ఉచితంగా లేదా చౌకగా ధాన్యాలు అందించడం ద్వారా ఆకలిని తగ్గించడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
For more updates join in our whatsapp channel
కానీ ఈ వ్యవస్థ వెనుక భారీ ఆర్థిక భారం ఉంది. ఫుడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FCI) లెక్కల ప్రకారం, ఒక్క కిలో బియ్యం రేషన్ షాపుకు చేరడానికి సుమారు రూ.40 వరకు ఖర్చు అవుతుంది. ఇందులో సేకరణ, నిల్వ, రవాణా, వడ్డీలు అన్నీ ఉంటాయి. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో బియ్యం కిలోకు రూ.39.75, గోధుమలకు రూ.27.74 ఖర్చు అయింది. మొత్తం ఆహార సబ్సిడీ బిల్లు రూ.2.05 లక్షల కోట్లకు చేరింది.
అయితే ఈ భారీ ఖర్చులకు తగిన ఫలితాలు రావడం లేదనే విమర్శలు ఎప్పుడూ వస్తూనే ఉన్నాయి. నివేదికల ప్రకారం, సబ్సిడీ ధాన్యాల్లో సుమారు 28% లబ్ధిదారులకు చేరడం లేదు. దీనివల్ల ఏటా రూ.69,000 కోట్లకు పైగా నష్టం జరుగుతోంది. రవాణాలో లీకేజీలు, నిల్వలో వృథా, అక్రమ రవాణాలు ఇందుకు ప్రధాన కారణాలు. ఇటీవలి ఆరు నెలల్లో కూడా వేలాది టన్నుల ధాన్యం వృథా అయినట్లు గణాంకాలు చూపిస్తున్నాయి.
ఈ సమస్యలను అరికట్టడానికి డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT) విధానం బలమైన ప్రత్యామ్నాయంగా మారుతోంది. ప్రభుత్వం ధాన్యం కోసం చేసే ఖర్చును నేరుగా లబ్ధిదారుల ఆధార్ లింక్ అయిన బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేయడం ద్వారా మధ్యవర్తుల పాత్ర తగ్గుతుంది. లబ్ధిదారులు తమకు నచ్చిన నాణ్యమైన బియ్యంను మార్కెట్ నుంచి కొనుగోలు చేసే స్వేచ్ఛ పొందుతారు.
ఉదాహరణకు, కర్ణాటకలో అమలైన అన్న భాగ్య పథకంలో నగదు బదిలీ విధానం విజయవంతంగా నడిచింది. ఇది లబ్ధిదారులకు మెరుగైన పోషకాహారం అందించడమే కాకుండా, బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారా ఆర్థిక చలామణి పెంచింది. ఇలాంటి విధానం దేశవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తే, రవాణా-నిల్వ ఖర్చులు తగ్గి ప్రభుత్వానికి భారీగా నిధులు ఆదా అవుతాయి.
ఐదుగురు సభ్యుల కుటుంబానికి నెలకు 25 కిలోల బియ్యం అందిస్తే, రూ.40 కిలో ఖర్చు అనుకుంటే సుమారు రూ.1,000 నగదు బదిలీ అవుతుంది. ఇది పేదల చేతికి నేరుగా చేరి, వారి ఆహార పదార్దాలు వారే ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ ని కల్పిస్తుంది.
అయితే ఈ మార్పు అంత సులభం కాదు. మారుమూల ప్రాంతాల్లో బ్యాంకు సేవలు తక్కువగా ఉండటం, ధరల హెచ్చుతగ్గులు, నగదును ఆహారం కాకుండా ఇతర ఖర్చులకు వాడే ప్రమాదం వంటి సవాళ్లు ఉన్నాయి. కాబట్టి దశలవారీగా అమలు చేసి, ఆచరణాత్మక వ్యూహాలు రూపొందించాలి అని భావిస్తున్నారు.
ఆహార భద్రత అంటే కేవలం పొట్ట నింపడం కాదు, నాణ్యమైన పోషకాహారాన్ని గౌరవప్రదంగా అందించడం. డిజిటల్ టెక్నాలజీతో పారదర్శకత పెంచితేనే నిజమైన సామాజిక న్యాయం సాధ్యమవుతుంది.